Bij de technische divisie van het Amsterdamse vervoersbedrijf GVB werken dagelijks zo’n 700 medewerkers aan het spoor en de voertuigen. De ambitie om de werkomgeving veiliger te maken lag er al langer, maar hoe vertaal je dat van de bestuurstafel naar de praktijk buiten? Manager SHEQ Michael Bawuah koos voor de Safety Culture Ladder (SCL) om gedrag meetbaar én bespreekbaar te maken.
Wie aan het Amsterdamse openbaar vervoer denkt, ziet al snel de trams en metro’s door de stad rijden. Maar achter die schermen draait een complete spoor- en onderhoudsfabriek. Bij GVB Rail Infra werken honderden vakmensen dag in, dag uit aan onderhoud en vernieuwing. Veilig werken is daar een dagelijkse noodzaak. Toch merkte de organisatie dat het lastig was om van losse initiatieven naar een echt gedragen veiligheidscultuur te komen.
Een eerlijke spiegel
Toen Michael Bawuah als Manager SHEQ aan het roer kwam te staan, wilde hij eerst weten waar de organisatie precies stond: een heldere nulmeting op basis van feiten.
Er werd een grondige pre-audit opgezet. Auditoren spraken drie dagen lang met het management en de staf. Vervolgens trokken ze vijf dagen lang de praktijk in, waarbij ze dagelijks meerdere werklocaties en projecten bezochten. De uitslag was verhelderend: formeel zat GVB Rail Infra op Trede 2, maar in de dagelijkse praktijk tikten ze op veel plekken al Trede 3 aan.
Zo’n nulmeting werkt als een heldere spiegel voor de organisatie. Het gaf precies aan waar de verbeterpunten zaten en hoe de stap naar een structurele Trede 3 haalbaar kon worden gemaakt: stap voor stap, met realistische doelen.
Een continu proces
Wat de aanpak van GVB typeert, is dat veiligheid wordt geborgd als een continu proces dat nooit stopt. Bawuah is daar heel stellig in: “Ik noem het bewust geen programma of project. Een project heeft een begin en een eind. Veiligheidscultuur is een continu proces dat nooit stopt.”
Dat merk je ook in de taal die op de werkvloer wordt gesproken. Tegen de monteurs en spoorwerkers spreekt men simpelweg over de ambitie om elke dag weer veilig thuis te komen. De SCL is er voor het management en de veiligheidskundigen als meetlat om scherp te blijven.
Om het werk overzichtelijk te houden, bracht GVB eerst de basis op orde. “Met een interne veiligheidsportaal bieden we alle medewerkers toegang tot actuele en relevante veiligheidsinformatie, ondersteund door praktische tools”, zegt Bawuah. “Risico-inventarisaties, incidentmeldingen, werkplekinspecties, toolboxen en KPI-dashboarding zijn centraal samengebracht. Hierdoor beschikt iedereen over één overzichtelijke omgeving met dezelfde betrouwbare informatie.
Kleine observaties, groot effect
Met dat dashboard als basis ging de aandacht naar wat er écht toe doet: gedrag. Dat gebeurt bij GVB op basis van feiten. Toen uit de cijfers bleek dat verzuimincidenten opvallend vaak ontstonden door vallen en struikelen werd dat direct opgepakt in gerichte toolboxmeetings en campagnes.
Ook zijn er tien heldere gedragsregels opgesteld. Deze zijn zichtbaar aanwezig op banners bij de kantine en op schermen in de werkplaatsen. Leden van het management behandelen bovendien elke maand tijdens een gezamenlijke lunch één specifieke regel. Dat maakt de drempel om elkaar aan te spreken een stuk lager.
Bawuah: “Het begint allemaal bij het gesprek. Als iemand zich niet aan een afspraak houdt, moeten we het er normaal over kunnen hebben. Je moet weten dat je elkaar daarop mag aanspreken.” Het effect is in de praktijk al te zien: zelfs het simpel vasthouden van de trapleuning op veel plekken is inmiddels gemeengoed.
Samenwerken in de keten
GVB is zelf VCA 2-sterren gecertificeerd en stelt duidelijke eisen aan onderaannemers. Om te zorgen dat iedereen op het spoor dezelfde taal spreekt, worden ingewikkelde werkinstructies omgezet naar korte, toegankelijke e-learnings voor externe partners.
Daarnaast verkent GVB manieren om samen met vaste partners te bouwen aan veiligheidsbewustzijn. Belangrijk uitgangspunt hierbij is wel dat de organisatie focust: beter een paar dingen écht goed aanpakken, dan te veel initiatieven tegelijk starten die later weer verwateren.
Op weg naar de volgende stap
Eind dit jaar staat de formele audit voor SCL Trede 3 op de planning. En bij GVB kijken ze al verder. De processen worden nu al zo ingericht dat de stap naar Trede 4 (Proactief) in de komende jaren logisch aanvoelt.
Bawuah vat de huidige fase krachtig samen: “De zaadjes worden nu al geplant in de gesprekken en toolboxen die we geven. Als je daar op de werkvloer continu het gesprek over voert, ben je al voorbereid op de toekomst.”
Zelf aan de slag met de veiligheidscultuur in uw organisatie?
Wilt u weten waar uw organisatie staat op de Safety Culture Ladder of hoe u stappen kunt zetten richting een hogere trede? Bekijk de verschillende SCL-Produkte of neem contact op met een certificerende instelling of een SCL Wissenspartner voor meer informatie.